ՆՈՐ
ԼՈՒՐԵՐ    ՅՈՒՇԱՏԵՏՐ     ԳԻՐՔԵՐ   ԱՐԽԻՒ   ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ     ՆԱՄԱԿ ԽՄԲԱԳՐՈՒԹԵԱՆ  
Share on Facebook Share on Twitter Share via e-mail
83. Տարի ԱՐԽԻՒ 29 ՀՈԿՏԵՄԲԵՐ 2022

ԳԻՐՔ

© NorMARMARA 2001 - 2022
Share on Facebook Share on Twitter Share via e-mail

TĞINPUZ AĞUHUĞUMŞJ

{KNDĞ?RNW EUĞ´ IŞİLUMUZR YUİIUKNDPKG


Uwlşdi uduzendkşuz fşğu,ndu, t nğ Auzğuhşındkşuz ı+zrz Zu.uüua Tğınpuzr mnpst ağuhuğumndrz uwz ndpşür,şğz nd ışilumuzzşğg^ nğnz= m'uhuanfşz şğmğr üzuj=g% ausub.uğauwrz huısndkşuz ausuhuımşğrz fğuw! Uwi ıuğnduw ıuğşeuğqr zu.+ğşumrz ul^ rb.uzndkrdzzşğg auduıuğrs szujrz nğeşüğndu, uduzendkşuz! Şğtm ürbşğ Uzüuğuwr st< ağuhuğumndşjud {Kndğ=rnw euğ´ ışilumuzr yuiıukndpkg! Auzğuhşındkşuz Zu.uüuag şğmuğuhuınds şlnwk sg ndzşjud^ zşğmuwujzşlnf uwz uxu<zuaşğkndkrdzzşğg^ nğnz= hrır euxzuz şğmğr zşğ=rz nd uğıu=rz =upu=umuzndkşuz uxuzj=g Auzğuhşındkşuz 100usşumrz gzeuxu<!

Tğınpuz zu. uzeğueuğqud qşx=çşğndszşğndz^ wu<npndkrdzzşğndz^ nğnz= ,uzğumbrx eşğ uhuanfşjrz şğmğrz nd Kndğ=ruz auijndjrz ub.uğar aö+ğuünwz şğmrğzşğnd .ndsçrz! Zu.uüuar .+i=şğnf Uwu İn)ru ıuouğr nğhti sömrk fşğuçujndsz rim ausub.uğauwrz auzğndkşuz ndppşul suğıuağudtğ tğ nd Kndğ=ru wu<npşjud rğumuzndkrdz euğqzşl öuwz!

{U-Üt-Yt rb.uzndkrdzg =iuz ıuğrt r fşğ mg huw=uğr şğmğr çuğ+ğndkşuz nd çuğüuduosuz ausuğ! Uwi şğmuğ ıuğrzşğnd gzkuj=rz sşz= muzüzşjuz= çnlnğr mnp=rz^ uwz audu=umuzndkrdzzşğnd mnp=rz nğnz= ozbndszşğnd m'şzkuğmndtrz rğşzj rz=zndkşuz huıouxnf^ muzüzşjuz= =ğriınzşuzşğnd nd ağşuzşğnd mnp=rz^ nğnz= uzrğudndkşuz şzkuğmndu, trz^ u<umjşjuz= uznzj huw=uğrz nd auındjuzşjrz= uznzj mnğndiızşğg! Uwu İn)ru ıuouğr yn.umşğhndsz nd fşğuçujndsg% nğhti sömrk^ işğndzezşğnd şğuöuz=z tğ´^ zbşj Zu.uüuag!


HNLİNW HUIĞRUĞ?G CUSUZŞJ SUWĞ UKNX

İNDĞÇ T>SRU;RZ

Z$U$I$ İuaum Ç$ Huığruğ= Auwğg^ 28 Anmışsçşğ 2022^ Ndğçuk^ cusuzşj Suwğ Uknx İndğç T<sru,rz!

Uwi uxrknf Suwğ Uknxnw sruçuzzşğg Znğrz Usşzuhuındndkrdzg kuy+ğnf uxu<znğeşjrz İndğç Wnfauzzti Smğırv şd İndğç Fuğeuz suındx-smğıuğuz^ ndğ muıuğndşjud Ağubuyuxr uğuğnpndkrdz!

Suwğ Uknx İndğç T<sru,zr lndiuğuğuhşı Üşğb$ I$ Sndbşp Şhi$ Çuçuwşuzg wuzndz sruçuzndkşuz np<ndzşj şd çuğr üulndiı supkşj Huığruğ= A+ğ!

Uwzndaşışd İğçuöuz Huığruğ= Auwğg^ ünandkrdz fşğuxu=şlnf ux Uiındu, uzüus sg şdi auwnj anüşdnğ mşeğnzg üızndşlnd ausuğ^ rğ +ğazndkrdzz nd çuğşsupkuz=zşğg yn.uzjşj İndğç T<sru,zr sruçuzndkşuz!

Uhu Fşauğuzr st< ışpr ndzşjud Z$İ$*$I$I$ Üuğşürz Ç$ Usşzuwz Auwnj Muknprmnir şd Hnlinw Auwnj Huığruğ=r np<uündğndsz nd uxuzqzuöğnwjg!

Wuxu<rmuw +ğşğndz Z$U$I$ İuaum Ç$ Huığruğ= Auwğg rğ suizumjndkrdzg hrır çşğt Suwğ Uknxr st< ündsuğndşlr= Üşğuünwz anüşdnğ :nğandğer cnpnfrz!


IRÜĞUZ MRDLSTÖMRL ŞĞTM SUİZUMJŞJUD AUZĞUHŞINDKŞUZ ZU:UÜUAR GZENDZŞLNDKŞUZ


İr-Tz-Tz Krdğ= muwuzg şğtm^ öuzuöuz wuwıuüğşğnf uğquüuzü mg auzeriuzuğ Auzğuhşındkşuz ı+zrz zndrğndu, sr<njuxndszşğndz nd hubı+zumuz uwz gzendzşlndkşuz^ önğ Uzüuğuwr st< hrır iuğ=ndtğ Zu.uüua Tğınpuzr ardğgzmulndkşusç şd nğnd gzkuj=rz hrır zşğmuwujndtğ {Kndğ=rnw euğ´ ışilumuzg!

Ağudrğşulzşğnd sr<şd mg üızndtğ zuşd sşğ ausuwz=tz uöüuwrz çuğşğuğ^ Üuğumt+öşuz Iuz :zusumulndkşuz Uışzuhşı Irüğuz Mrdlstömrl! Uz rğ ıhudnğndkrdzzşğg çuczşj erınğezşğnd aşı^ gişlnf nğ rğşz ausuğ huırd t ağudrğndrl {Kndğ=rnw euğ´ ışilumuzr ağuhuğumsuz! Uzsr<uhti uğquüuzüşjr nğ buı ndğu. hrır gllus uwe sr<njuxsuz suizumjşlnd ausuğ^ giud Mrdlstömrl^ gzeü,şlnf nğ Kndğ=rnw auw yn=ğusuizndkrdzg vr mğzuğ c.ışl uwz ,uxuwndkrdzzşğg^ nğnz= rğumuzndkrdz euğquz U-Üt-Yt mndiumjndkşuz bznğard!

{Sşz= =iuz ıuğrt r fşğ mg ışizşz= kt hşındkrdzz nd muxufuğndkrdzg rzvhrir aşıu=ğ=ğndkrdz jnwj mndıuz yn=ğusuizndkrdzzşğnd zmuısusç^ mg fuwşlşz= uznzj anüu,ndkrdzg^ m'uğquzuüğşz= uznzj <uz=şğg! Sşz= üna şz= uwi ünğ,gzkujtz^ wuımuhti Auzğuhşındkşuz Zu.uüuatz! Rb.uzndkrdzzşğg üğşkt srbı np<sındkşusç gzkuj= mndıuz sşğ .zeğuz=zşğndz! Sşz= uwi şğmğr auwğşzumrjzşğz şz=^ Kndğ=ruz sşğ ,zzeufuwğ auwğşzr=z t! Auw ausuwz=g uwe öüujndszşğnf m'uhğr! Sşz= nğşdt ıuğçşğndkrdz vşz= öüuğ^ gzeaumuxumg udşlr ndcşp şz= nd udşlr uhuanf mg öüuz= sşz= sşö´^ giud Irüğuz Mrdlstömrl!


 AUZĞUHŞINDKŞUZ I*ZG%

100USŞUMR İŞSRZ


Kndğ=ru uwi+ğ mg zbt auzğuhşındkşuz axvumsuz 99ğe ıuğşeuğqg^ uwirz=z sruwz ıuğr sg mg çuczt uwlşdi auğrdğusşumtz! Euğueuğqr uxrknf sş, ,ğuürğzşğ mg sbumndrz rb.uzndkrdzzşğndz mnpst! Şğtm rb.uzndkrdzzşğnd çuğqğuiırouz ets=şğg^ =upu=umuz mndiumjndkrdzzşğnd pşmufuğzşğ rğşzj bznğaudnğumuz huıüuszşğg ağuhuğumşjrz^ zşğmuwujzşlnf rğşzj huımşğujndszşğg% Kndğ=rnw s+ırm nd aşxudnğ uhuüuwr suirz!


ÇUJNDS% AUSUB:UĞAUWRZ AUWMUMUZ ÜUÜUKUCNPNFRZ


Şğtm Auwuiıuzr suwğu=upu= Şğşduzg cusueğufuwğ euğqud Auwuiıuztz nd İyrdx=tz uwz çuösuauğrdğ ağudrğşulzşğndz ausuğ^ nğnz= Auwuiıuzr Uöüuwrz huımşğuiğuar sş, eualrorz st< audu=ndşjuz ausub.uğauwrz auwmumuz üuüukucnpnfrz suizumjşlnd zhuıumnf! Üuüukucnpnfg mg muösumşğhndr İyrdx=r ünğ,şğnd ül.udnğ wuzqzumuıuğr üğuişzşumrz mnpst^ ül.udnğndkşusç ül.udnğ wuzqzumuıuğ Öuğşa İrzuzşuzr! Uwi sr<njuxndsg ausu.sçşj öuzuöuz nlnğızşğnd çuösukrd suizuütızşğ! Uwi üuüukucnpnfrz suizumjşlnd ağudtğ ndppndu, tğ zuşd sşğ Ağuıuğumndkşuz ız+ğtzrz^ nğ vmğjud gzkuj= ıul! Suğsuğu-z anz mg zşğmuwujzt sşğ huındumul ub.uıumrj% Wumnç Irdzşuwşuz!

Np<nwzr .+i=nf auzeti şmuz Auwuiıuzr Fuğvuhşıg^ Uğju.r Auzğuhşındkşuz Zu.uüuaz nd İyrdx=r ünğ,şğnf wuzqzumuıuğg^ :nğağeuğuzr Zu.uüuag! Yubrzşuz gzeü,şj aşışdşulg$ {Ausub.uğauwrz auwmumuz uxu<rz üuüukucnpnfg zhuıum ndzr euxzul auğkum nd auzerhsuz fuwğ çnlnğ uwz suğenj ausuğ^ nğnz= m'ndöşz şd huığuiı şz Auwuiıuzr hşıumuz buag euğqzşl ausuauwmumuz +ğumuğü^ rğşzj zşğeğndsg çşğşl uwe buag wuxu< spşlnd ünğ,rz^ u<umjrl hşıumuzndkşuz muxnwjzşğnd muwujsuz nd xuösufuğumuz öuğüujsuz% nğhti 21ğe euğnd suğıuağudtğzşğndz ausuğct=^ uğerumuz hşındkrdz sg´! Zşğmuzşğndz krdg auöuğtz udşlr tğ! Hubı+zumuz şlnwkzşğtz şı= iuğ=ndşjud =n=ktwl sg!

Wuxu<rmuw +ğşğndz m'umzmulndrz ub.uıuz=uwrz ub.uıuz=uwrz çuösuçnfuzeum zriışğ nd yuzşlzşğ! Uwihti% üuüukucnpnfg gzeauzndğ uxsusç hrır ndzşzuw 8 yuztlzşğ şd 17 ausucusuzumşuw zriı^ =zzuğmşlnf usşzuıuğçşğ auğjşğg$ imişlnf Auwuiıuzr uzfıuzündkşztz srzvşd ub.uğar st< auwmumuz buaşğnd hubıhuzndkrdz^ auwğşzueuğqndkşztz srzvşd mğkndkrdz^ uxnp<uhuandkrdz nd ürdpuızışindkrdz^ oüzucusuwrz ausuwz=zşğtz srzvşd İyrdx=r şğrıuiuğendkşuz uxzvumrj auğjşğ!

Auzeti hrır üuz udşlr =uz 100 çuzu.+izşğ% ub.uğar 15 şğmrğzşğtz!

Wrbşjzşz= nğ Usşzuwz Auwnj Muknprmnindkrdzz nd Sş,r Iuzz Mrlrmrnw Muknprmnindkrdzg gzkuj= vtrz ındu, ağudtğrz nd sşğcu, trz suizumjrl^ wuwıuğuğşlnf nğ önwü muknprmnindkrdzzşğz ul vtrz gzeüğmndu, muösumşğhvumuz ub.uıuz=zşğndz st<!


TĞINPUZ ND İKNLKTZHTĞM HRIR ?ZZUĞMŞZ

BNDTIR ND (RZLUZIUWR AUĞJG

Wuxu<rmuw buçuk Auzğuhşındkşuz Zu.uüuag hrır ardğgzmult muğşdnğ hubı+zşuw sg! Kndğ=ru mg cusuzt ZUK*r Ül.udnğ =uğındpuğ Şuzi İknlktzhtğm! Auzerhsuz uxuzj=g hrır muösşz ZUK*rz Bndtır nd (rzluzıuwr uzeusumjndkşuz auğjg şd Kndğ=rnw fşğuhuandkrdzzşğg^ zuşd xndi-nd=ğuzumuz huışğuösrz uxzvumrj öuğüujndszşğ! Uwe auzerhndstz =uzr sg +ğ fşğ< Uzüuğu hrır cusuzt zuşd Bndtır Fuğvuhşıg^ euğqşul ZUK*r uzeusumjndkşuz auğjr bndğ< çuzumjndkrdzzşğ fuğşlnd şd şğmmnpsuzr wuğuçşğndkrdzzşğg =zzuğmşlnd ausuğ! Erışl ıuz= nğ Zu.uüua Tğınpuz zu.gzkuj +ğ aşxu.+iuwrz öğnwj ul ndzşjud Bndtır fuğvuhşırz aşı^ bşbışlnf nğ rz= aşışdu, t Kndğ=ru-Bndtı-(rzluzıu şxumnps wndbuüğrz auduıuğrs szulnd suirz Bndtır Fuğvuhşır wuwıuğuğndkrdzzşğndz^ zuşd udşljşlnf nğ uwe wndbuürğg ndpşjnwj hrır auzeriuzuw ZUK*r uzeusumjndkşuz auizşlnd ausuğ!


MUĞ* YUWLUZ AUWUİIUZ ÜUJU; T

At-It-Ytjr auw şğşiyn.uz Muğ+ Yuwluz şğtm lndiuzmuğzşğ ndztğ gzmşğuwrz stıruwr rğ hubı+zumuz t<şğndz fğuw! Uz m'np<ndztğ Şğşduzr Auzğuhşındkşuz Ağuhuğumtz nd m'gitğ nğ ndğu. t Auwuiıuz üızndşlnd ausuğ! Ktşd muğü sg upçrdğzşğ mg üğtrz nğ uwjşlndkşuz zhuıumg wuwızr vt^ çuwj udşlr fşğ< huğö euğqud nğ Yuwluz Şğşduz üuju, t Ausub.uğauwrz Auwmumuz üuüukucnpnfrz suizumjşlnd ausuğ! Şğtm uz ardğgzmulndşjud zuşd {1rz lğuındumuz´rz mnpst nd çujuxrm auğjuöğnwj ındud uwe muwuzrz! Giud nğ htı= vt uxrkg yu.jzşl .upupndkşuz auizşlnd ausuğ! {Ustz rzvr huıui.uzuındz Yubrzşuzg vt^ uz sruwz .upupndkrdz m'ndöt! Arsu örğuğ sşpueğşlnd cusuzumg vt^ uwl ausu.sçndşlnd cusuzumz t! Uığhtwouzr aşı .upupndkşuz ausuquwzuüğr auizşlnd ausuğ auwndkrdzg htı= t ausu.sçndr´^ zbşj auwuöür şğşiyn.uzg!


{Suğsuğu´ +ğukşğkr .sçuüğuhşındkrdzg iıuzqzşlndz

 55-usşumrz uxrknf

EUEĞRL XNHTĞ AUIITOŞUZ GLLULT

&Aşışdnpndkşusç Xnhtğ Auııtoşuzr

 {Eueğrl Uğbum V+huzşuz gllult´ .nğuüğşul w+endu,rz

Üğşj% WUMNÇ IRDZŞUWŞUZ


Այստեղ չաւարտեցաւ «Դադրիլ Արշակ Չօպանեան Ըլլալէ» յօդուածին շուրջ մեր զրոյցը սփիւռքահայ ազնիւ բարեկամիս հետ, որուն յայտնեցի, թէ Հատտէճեան իր այդ յօդուածին մէջ չի բացառեր, որ Դանիէլ Վարուժան, Եղիշէ Չարենց, Յովհաննէս Թումանեան, Րաֆֆի, Միսաք Մեծարենց եւ դեռ այլ մեծանուն գրողներ պիտի ուզէին որ իրե՛նց ալ վերագրուէր Արշակ Չօպանեանի այդ նշանաւոր նախադասութիւնը - «Դադրիլ Դանիէլ Վարուժան Ըլլալէ», «Դադրիլ Յովհաննէս Թումանեան Ըլլալէ», եւայլն:

Ի վերջոյ, բարեկամս համոզուեցաւ, որ իրաւացի՛ էր Ռոպէր Հատտէճեան, որ Չօպանեանի հաստատակուռ այդ քանի մը տողերը ձերբակալելով վերածած էր հետաքրքրաշարժ յօդուածի, իմաստասիրական հիւթալի նիւթի, արտահանելով գոհար, կենսաթրթիռ պատգամներ արեւմտահայ մեծատաղանդ գրողի իրապաշտ խօսքերէն՝ զանոնք ներկայացնելով ընթերցողին:

Քիչ չէ թիւը հայ գրողներու, որոնք անտեսելով իրենց առողջութիւնը, օր մըն ալ անակնկալ մեկնեցան այս աշխարհէն՝ գրիչը իրենց ձեռքին...: Յակոբ Պարոնեան, Յակոբ Օշական, Պետրոս Դուրեան, Միսաք Մեծարենց եւ շատ ուրիշներ, որոնք մինչեւ իրենց վերջին շունչը, չկրցան վանել Չօպանեանի համոզմամբ «այն սատանան», որ զիրենք հանգիստ չէր ձգեր գրիչը վար դնելու...: Իսկ Ռոպէր Հատտէճեան, որ հաւատացո՛ղ մըն է այդ «սատանայի» գոյութեան, կ'ապրի ի՛ր ալ մէջ, այլապէս, կը հաւատա՛մ, որ ան ծնունդ պիտի չտար «Դադրիլ Արշակ Չօպանեան Ըլլալէ» յօդուածին:

Նուազեցնել աշխատանքը, քիչ գրել կամ ա՛լ չգրել թելադրողներուն՝ արդար պատասխան մ'ունի թերեւս Ռոպէր Հատտէճեան իր սրտին խորերէն.- շնորհակալութիւն բոլորին, բայց այն ատեն՝ «Կը Դադրիմ Ռոպէր Հատտէճեան Ըլլալէ»:

55 տարի անդուլ ու անտրտունջ աշխատած, այլեւ «Մարմարա»ն պոլսահայութեան, սփիւռքահայութեան, Հայաստանի եւ Արցախի հայութեան փնտռուած մամուլը դարձուցած Ռոպէր Հատտէճեան, շուրջ երկու տարիէ ակամայ հեռու իր պաշտելի երկրորդ տունէն՝ խմբագրատունէն, յանուն իմացական արժէքներու գրելու զոհողութեան տարապարհակը ստանձնած, այսօր մոնազի մենաւորիկ, բայց ինքնագոհ պայմաններու մէջ կը շարունակէ գրել, ստեղծագործել, գլուխը հակած իր ամէնօրեայ «Յուշատետր»ին, որմէ ընթերցողը շատ բաներ ունի քաղելու...:

Յոբելեանդ շնորհաւոր, վսեմական խմբագրապետ:    

          

ՌՈՊԷՐ ՀԱՏՏԷՃԵԱՆ


Մեր անցեալէն ալեփառ ո՛վ դուն կաղնի մ'արդ խոնարհ...

Բազկատարած ճիւղերուդ երբ կը նայիմ խորազգած,

Պաքըրգիւղէն Գուրթուլուշ գոյութեանդ լոյսն՝ հին աշխարհ

Մը զերթ ինծի կը բացուի հատոր ու վէպ, յո՜ւշ դարձած...:


Կաղնի՛ մը դուն՝ որ կանգնած առջեւ կամքի կարկահին,

Տարիներով լուռ հիւսեց արմենաւանդ Երգը մեր...

«Յուշատետր»իդ հուսամի հոտեւան հունձքն հրճուագին՝

Երախտընկալ մարդիկ բիւր քաղեցին զայն սիրաջեր...:


Ինչպէ՞ս ըլլալ այդքան բարձր եւ խոնարհ ալ նոյնհետայն՝

Ես կը խորհիմ մերթընդմերթ վաստակներուդ անկապուտ...

Արմատներուդ խորասոյզ Աստուած տուեր է այնքա՛ն

Սէր եւ ոյժ, որ դուն կանգնի՛ս, գրես յուշերն յոյզերուդ...:


Գեղեցիկն ու վսեմը եւ աղուո՜րն հեզ, անպատիր,

Որոնք եկան ու անցան հեռուներէն ու քովէդ,

Ձերբակալողը ո՛վ դուն՝ իմաստն անոնց գիր առ գիր

Երկերուդ մէջ տողանցեն պիտի անոնք լուռ յաւէտ...:


Սարթր ու Քաֆքա, Էլիւար, Քոքթօ, Պլոնտէլ ու Լավէլ,

Որոնք քու մէջդ տարիներ տօն ու խրախճանք սարքեցին,

Իմաստութեան քու ճամբադ սալարկեցին անարգել

Ու ջահեցին Արդարին մարդկայնութեան մեղեդին...:


Արցունքն ու լացը առի՜ն աչքերդ՝ հողին վըրայ այս

Գտնուողին, անոր տակ ննջեցեալին ալ համար...

Մահախուճապ սարսուռներ մաշեցուցի՜ն միտքդ անհաս,

Որուն դիմաց Մեսրոպի նոր սերունդներ անհամար


Արդ երկիւղով խոնարհիլ կու գան, կու գամ նաեւ ե՛ս,

«Մարմարա»ի պարտէզէն գրական բերքդ քաղելու,

Ուր կ'ամբոխուի՜ իմ հոգիս հոն դարձած Այգ լուսագէս՝

Ի տես Լեզուին Մաշտոցի իջած աղօթք դարերու...:


Մեր անցեալէն ալեփառ ո՛վ դուն կաղնի մ'արդ խոնարհ...


ՅԱԿՈԲ ՏԻՒՆԵԱՅԵԱՆ  -  2019, Պէյրութ

(Շարունակութիւն 3 եւ ՎԵՐՋ)