ՆՈՐ
ԼՈՒՐԵՐ ՅՈՒՇԱՏԵՏՐ ԳԻՐՔԵՐ ԱՐԽԻՒ ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ  ՆԱՄԱԿ ԽՄԲԱԳՐՈՒԹԵԱՆ
Share on Facebook Share on Twitter Share via e-mail
79. Տարի

ԳԻՐՔ

ԱՐԽԻՒ - 03 Օգոստոս 2019 © NorMARMARA 2001 - 2019
Share on Facebook Share on Twitter Share via e-mail

HUIĞRUĞ?UMUZ IŞPUHUA

ÇUĞQĞ$ I$ İUAUM UĞ?$ SUBULŞUZ

{CNPNFĞEUMUZ ÖĞNWJ´ NDZŞJUD MPÖŞJRZŞĞNDZ AŞI

İğçuöuzg huıui.uzşj zşğmuzşğndz auğjndszşğndz

şd ındud buaşmuz ışpşmndkrdzzşğ


?uzr sg +ğt r fşğ ausujuzjr st< mg ,uzndjndtğ uwz suirz nğ Huığruğ=umuz Işpuhua Çuğqğ$ I$ İuaum Şhi$ Subulşuz Üzulg mpörr st< {cnpnfğeumuz öğnwj´ sg hrır ndzşzuğ mpöşçzum sşğ cnpnfndğerz aşı şd hrır ,uz+kujztğ Huığruğ=umuz gzığndkrdzzşğnd ünğ,gzkujg! Uwe audu=nwkg ışpr ndzşjud şğtm ürbşğ^ Üzulgr İ$ Üğrünğ Lndiudnğrv şmşpşjdnw huğıtörz st<! Zşğmuw trz şmşpşjdnw şğtj% Anüb$ I$ Wuğndkrdz Uçp$ Iusuışuz^ Uğc$ I$ Öudtz ?azw$ Hvu=og^ nğ ustz Arzübuçkr şmşpşjdnw st< kğ=şğtznf =uğnö mndıuw mpöşjrzşğndz^ Mpöşuj Kupuwrz :nğandğer Uışzuhşız nd uzeuszşğ şd Kupuwrz :nğandğezşğnd zşğmuwujndjrvzşğ şd mpöşçzum cnpnfndğer mnmrm çuösndkrdz sg!

Audu=nwkr ausumuğünpz tğ% İuwuk Itlrot^ nğ wu<npuhti fuğşj audu=nwkg şd rz= ul rğ muğürz auğjndszşğ ndppşj Işpuhua İğçuöuzrz!

Cnpnfndğer aşı uwi öğnwjg kğ=şğtznf tğ^ ışdşj s+ıudnğuhti stmndmti cus! Işpuhua İğçuöuzrz ndppndşjuz uwluışium auğjndszşğ^ imişlnf Huığruğ=umuz gzığndkşuz ünğ,gzkujtz^ İuaum İğçuöuzr mşziuüğndkşztz^ srzvşd mğ+zumuz auğjşğ şd cnpnfndğer mnpst öuzuöuz üuzüuızşğ^ nğnz= muh ndzrz usndizndkşuz^ smğındkşuz nd wndpuğmudnğndkşuz muösumşğhvumuz .zerğzşğndz aşı! Işpuhua İğçuöuzg çnlnğ auğjndszşğndz huıui.uzşj vuyudnğ ışpşmndkrdzzşğnf^ çzud vuğı+zşj nğ zrdkg ouhupr mus iuar ethr gzığumuz =uğnöndkrdz!

İuaum İğçuöuz suzğusuiz+ğtz ,uz+kujndj rz=örz=^ huısşj rğ suzmndkşuz^ ndindszuxndkşuz nd şmşpşjumuz ,uxuwndkşuz suirz gişlnf nğ rz= hşıumuz ehğnjzşğt bğ<uzuduğı gllult şı= ndindsg buğndzumu, tğ ausuliuğuzr st<^ çuwj Şğuzubznğa Bznğa= Huığruğ=r kşlueğndkşusç mnvndu, tğ şmşpşjumuz ,uxuwndkşuz şd gzendzu, tğ mndiumğ+zndkrdzg! Çudumuz çşpndz şpu, t rğ şmşpşjumuz ,uxuwndkşuz bğ<uzg uğıuiuasuzr st<% zu. Şğndiupts^ wşınw Rikuzhndl^ animt Auwuiıuz şd wşınw euğqşul fşğueuğq Rikuzhndl! Şpu, t Işindv şd Fşğuışindv Şğndiuptsr nd Auwuiıuzr st<^ rim uwcs ul nğhti Huığruğ=umuz Işpuhua ünğ,r l,ndu, t gzığndkrdzzşğg muösumşğhşlnd zhuıumnf!

Rğ mşuz=r suirz ihuxrv ,uz+kujndszşğ ıult şı= İğçuöuzg huıui.uzşj zşğmuzşğnd auğjndszşğndz! Auğjndszşğg gzeauzğuhti mg fşğuçşğtrz gzığndkrdzzşğnd muğü-muznzrz^ şğrıuiuğezşğg şmşpşjrrz muhşlnd şd uznzj s+ı şmşpşjumuz uduzendkrdzzşğg usğuhzeşlnd ndppndkşusç ,ğuürğzşğndz^ çnpn=umuzndkşuz =uğnövndkşuz suirz gir-giudzşğndz^ usndizndkşuz^ smğındkşuz şd wndpuğmudnğndkşuz gzkuj=rz cnpnfndğetz üuzqndu, ündsuğzşğnd şd uwe uğuğnpndkrdzzşğg uiırouzudnğşlnd muğürz^ gzığndkşuz ünğ,gzkujr öuğüujndszşğndz^ anüşdnğumuzzşğnd auzeth uzfiıuandkşuz^ şdlz!

Işpuhua İğçuöuzg buı lndğ< s+ışjndsnf ausnörv huıui.uzzşğ ındud^ zşğmuwujzşlnf rğ ışiumtızşğg! Suizudnğuçuğ çnpn=umuzndkrdz =uğnöşlnd gir-giudzşğnd suirz İğçuöuzg zbşj nğ uwe çnlnğg sruwz jşpuğqumndszşğ şz şd uzjşulrz ul şpu, şz eth=şğ şğç anüşdnğumuzzşğ usçuiıuzndu, şz uwehrir krdğ nd uzarsz sşpueğuz=zşğnf!

Şğrıuiuğezşğg şmşpşjrrz muhşlnd suirz auğjndsr uxgzvndkşusç İuaum İğçuöuzr ışiumtız uwz t nğ zşğmuwri n_v sruwz sşğ şmşpşjrtz zşği^ uwl usçnp< ub.uğar st< mğ+z=g zuauz<r st< t^ şı=uwl m'gzt^ çuwj uışz ux uışz mğ+z=g suğenj mşuz=r st< m'ndzşzuw uxu<zumuğü ışp! {Auğmud nğ suğerm mğzuz üuzüuızşğ ndzşzul anüşdnğumuzzşğtz^ çuwj şmşpşjrz mu_w^ muzündz t^ mğzuz şğkul nd rğşzj up+k=g gzşl^ uınğ ausuğ n_v stmtz uğı+zndkşuz htı= muw! Sşğ şmşpşjrz srbı ul ndzşju, t ynknğmnı bğ<uzzşğ^ srbı ul şpu, şz auzüğnduzzşğ^ şğç uzfiıuandkrdz şpu, t mğ+zudnğzşğnd zmuısusç^ çuwj auduı=g usndğ t nd fiıua şs nğ sşğ cnpnfndğez ul usndğ muhşğnf yuğu, t rğ şmşpşjrrz´^ giud İğçuöuz Auwğg^ wrbşjzşlnf zuşd nğ znğuaui işğndzeg sş,jud uxuzj anüşdnğ hşır^ uwirz=z Huığruğ= vışiud^ rzv nğ auğmud muğşdnğ çuj sgz t eşxuauizşğnd mşuz=rz st<!

Auğjnds sg ndppndşjud şmşpşjumuz uğuğnpndkrdzzşğnd ausuğ üuzqndnp ündsuğzşğnd suirz! İğçuöuzg vndöşj uwi auğjndsrz huıui.uzşl^ zbşlnf nğ rz= öğnwjr ausuğ şmu, t ani^ rim rğ huıui.uzg mğzuw ıuğçşğ rsuiınf sg gzmulndrl şd zu.ugzığumuz =uğnövndkşuz çznwk ndzşzul!

Huığruğ=umuz gzığndkşuz auğjr uxgzvndkşusç İuaum İğçuöuz erışl ındud nğ Zu.uqşxzuğm Suğsrzg uğetz muıuğu, t uzağucşbı ersndszşğg şd arsu rğşz= mg ihuişz nğ Mndiumulndkşuz gzığndkşuz muznzuüğndkrdzg ığndr rğşzj şd auiıuındr kndumuzg! Zu.uışindu, t nğ gzığndkrdzg ışpr ndzşzuw 11 Eşmışsçşğrz^ uwirz=z srzvşd ıuğşfşğ< ausuwz=g ndzşzuw rğ anüşdnğ znğ Hşıg^ Huığruğ=umuz Uknxr 85ğe üuaumulg!

İğçuöuz Auwğg sş, ünfuiuz=nf uğıuwuwındşjud zuşd Wuğndkrdz Uçp$ Iusuışuzr suirz^ zbşlnf nğ uz mg buğndzumt uwz znwz şğu.ıubuı ub.uıuz=g^ önği mg ıuztğ Şğuzubznğa Sşiğnh Huığruğ=! Mpöşçzum sşğ suzndmzşğndz nd eşxuauizşğnd ausuğ cusueğufuwğ euğqu, şz İ$ Üğrünğ Lndiudnğrv şmşpşjrz nd bğ<uyumg^ rim Wuğndkrdz Uçşpuw şğtj şpç+ğ ündğündğuz=nf mg <uzuw uznzj s+ı usğuhzeşl kt_ rz=zndkşuz üupuyuğg şd kt şmşpşjumuz uduzendkrdzzşğg!

Öğnwjr uduğırz Kupuwrz :nğandğeg =n=ktwl sg iuğ=şj zşğmuzşğndz!



S:RKUĞŞUZ SRUÇUZNDKRDZG *ĞUMUĞÜR ÇŞĞUD

 İŞDĞR İUSNDTL SNDĞUIŞUZ FUĞCUĞUZR MULNDU;G

YĞMŞLND YBNI AUĞJG

Ecnduğndkrdzzşğ% S.rkuğşuzjrzşğnd uwi auğndiı cuxuzündkrdzg

udşğndst yğmşlnd şd buaudtı euğqzşlnd ,ğuürğzşğnd ousçndz fğuw

- Öt=rşuz İğçuöuz^ nğnd huğıumuzndkrdz wuzqzndşjud^

mg szuw ecnduğndkrdzzşğnd ux<şd


?uzr sg +ğt r fşğ auzğuwrz muğ,r=rz ndbueğndkrdzg mşeğnzuju, t Yuğrör st< İşdğr İusndtl Sndğuışuz fuğcuğuzr uzs.rkuğ froumrz fğuw! Şğmnd auzüusuz=zşğ huıoux euğquz nğ İusndtl Sndğuışuz fuğcuğuzg +ğumuğür çşğndr! Zu. Fşzşırmr S.rkuğşuz Sruçuzndkrdzg ağuıuğumşj aupnğeuüğndkrdz sg uwe suirz^ uhu Auwuiıuzr Zu.uüua Uğstz İuğüişuz uwjşlşj İusndtl Sndğuışuz fuğcuğuz^ =zzuğmndszşğ gğud nd auw cnpnfndğerz mnv ndppşj nğhtiör lnd,nds sg üızndr fuğcuğuzr btz=rz suirz! Auğjg çudumuz ,uzğ nd mzoxnı t^ uğıu=rz ecnduğndkrdzzşğt udşlr^ zşğ=rz ıuğumuğ,ndkrdzzşğg mg ecnduğujzşz lnd,nds sg üızşlg nd S.rkuğşuzzşğnd uwi buı auğndiı cuxuzündkrdzg iu huandz n_v sruwz auindkuçşğ eğndkşuz sg st< vr eğndrğ^ uwl zuşd mg l=ndr udşğndsr nd subndsr!

Sruçuzndkşuz nd Auzğuhşındkşuz Zu.uüuarz mnvşğtz fşğ< çuz sg hrır yn.ndr#!

------------------

S:RKUĞŞUZ SRUÇUZNDKŞUZ AUPNĞEUÜĞNDKRDZG


Մխիթարեան միաբանութիւնը Հայ ժողովուրդի կարեւորագոյն եւ սրբազան հաստատութիւններէն մէկն է, հայ մշակոյթին եւ անոր հսկայ ժառանգութեան պահպանումին տուած բացառիկ ներդրումին համար:

Վերջին տասնամեակներուն Միաբանութիւնը դժուարին պահեր ապրեցաւ տնտեսական եւ  իր աւանդական գործունէութիւններուն կազմակերպումի ծիրէն ներս: Այս շրջանակին մէջ, պատմական երկու վարժարանները՝ Վենետիկի Մուրատ-Ռափայէլեանը եւ Սեւրի Սամուէլ-Մուրատեանը՝ դադրեցան իրենց դպրոցական բնականոն գործունէութիւնը ծաւալելէ:

Յետ քանի մը «այցելուներու», Հռոմի Փրանկիսկոս Պապը անձամբ նշանակեց Գերապածառ Լեւոն Զէքիեանը, որպէս պատուիրակ Մխիթարեան Միաբանութեան: Գերապածառ Լեւոն Զէքիեան, իր առաքելութեան որպէս գլխաւոր ծրագիր նպատակադրած է տնտեսական վիճակի բարելաւումը, հաշիւներու ճշդումը, վերադարձնել մշակութային գործունէութիւններուն իրենց աւանդական կենսունակութիւնը եւ պայծառութիւնը, ու մասնաւորապէս՝ վանական եւ քահանայական կեանքի նուիրեալ թեկնածու կոչումներու աճի հոգատարութիւնը: Այս համապատկերին մէջ, Սեւրի պարագային, մեծ ճիգեր կը ներդրուին Մխիթարեան միաբանութեան այս հսկայ ժառանգութիւնը փրկելու տարբեր սպառնալիքներուն դէմ, որոնք առկայ դարձած են վարժարանի փակումէն ետք, վերակենդանացնելով պատմական տարածքները:

Արդարեւ, Վարժարանի Միութիւնը կը դիմագրաւէր բռնագրաւման սպառնալիքը, արդիւնք տարածքներու անմխիթար եւ անբնակ վիճակին, ելեկտրական համակարգի հնամաշ եւ հետեւաբար վտանգաւոր դրութեան, կանխիկ գումարներու չգոյութեան, որ անհնար կը դարձնէր դիմագրաւելու ամենափոքր ծախսերն անգամ, որոնց շարքին ապահովագրութիւնը, ինչպէս նաեւ գոյքահարկերը:

Ուստի Գերպ. Զէքիեանի նպատակադրած բարւոքման ու կենսագործման ծրագրին հիմնական դրյթներն ու պայմանները, ճշգրտօրէն սահմանուած, կարելի է ամփոփել հետեւեալ կէտերուն մէջ.

- Հողի որեւէ վաճառք բացառուած է.

- Կը մշակուի նախագիծ մը, որ հնարաւորութիւն կ՚ընձեռէ վերանորոգելու պատմական շէնքերը (պալատ + թատերասրահ) եւ որու ծախսերը կը գնահատուին 5,000,000 եւ 8,000,000 Եւրոյի միջեւ:

- Şինարարական նախագիծ մը, միմիայն ետեւի հողամասին վրայ, յստակօրէն սահմանափակուած՝ որպէսզի պատմական տարածքները (պատմական շէնքերը եւ պարտէզները) չտուժեն:

- Պահել Միաբանութեան՝ պատմական կալուածներու տնօրինման եւ կառավարման իրաւունքը։

- Թոյլատրել վարձակալութեան գումարներու հաւաքումը, որոնք անհրաժեշտ են տարածքներու պահպանման եւ պատմական վայրերու շահագործման համար (գրադարան, հիւրասրահներ, 200 տեղանոց թատերասրահ, 36 ինքնաշարժի կայանատեղեր եւ այլն):

Գրեթէ 30 տարիներէ ի վեր այս վարժարանը փակուած է, եւ անոր շէնքերը լքուած էին:

Şատ մը մշակութային եւ համայնքային ծրագիրներ մշակուած են, բայց տարբեր պատճառներով երբեք չեն իրագործուած, որոնց մասին իւրաքանչիւր անհատ, ի հարկէ, կրնայ անձնական կարծիք ձեւացնել եւ սահմանափակ տեղեկութիւններու պատճառով տարբեր ձեւով մեկնաբանել:

Ծրագիրներէն իւրաքանչիւրը կը պահանջէր տնտեսական ապահովութիւն եւ կառավարում: Այս երկու հիմնական կէտերու շուրջ ո՛չ մէկ երաշխիք տրուած էր, ապահովելու համար ծրագիրներու երկարաժամկէտ իրականացումը:

Ինչ կը վերաբերի «Սեւր 2015» նախագիծին, որմէ հրաժարումը վերջերս որոշ լրատուամիջոցներ վերագրեցին Գերապայծառ Զէքիեանի որոշումին, անուանարկիչ տեսութիւններ ստեղծելու համար, խնդրոյ առարկայ նախագիծը արդէն իսկ լքուած էր, ինչպէս յստակօրէն յայտնի է դիւաններէն, երբ Գերապայծառ Զէքիեանը ստացաւ իր պաշտօնը 2016 Յունիսին: Նոյն տարուայ Նոյեմբերին եւ Դեկտեմբերին, Գերապայծառ Զէքիեանը, ինքն ալ, փորձեց վերամշակել նախագիծը, հակառակ զինք նախորդող Հայրերու կարծիքին: Այս փորձին եւ անոր զարգացումներու մասին գոյութիւն ունի ճոխ նամակագրութիւն մը Գերապայծառ Զէքիեանի եւ ծրագրի ներկայացուցիչներու միջեւ: Բայց անգամ մը եւս այդ փորձերը չյաջողեցան:

Ներկայիս նախատեսուող ծրագիրները թոյլ կու տան բնակարանային շինարարութիւն իրականացնել միայն հողատարածքի ետեւ գտնուող բաժինին  ամենաբարձր դիրքին վրայ, որ Պալատի հիւսիսային ճակատէն 32 մեթրէն աւելի անդին կը գտնուի (այս կառոյցները 25% կը կազմեն հանրային բնակարաններու պարտադրուած Սեւրի քաղաքաշինական Տեղական ծրագրի կամ հողի օգտագործման ծրագրին): Այս ծրագիրները թոյլ կու տան մասնաւորապէս պատմական շէնքերու վերանորոգումը եւ պահպանումը, որոնք յետագային պիտի կարենան հիւրընկալեն նաեւ տեղւոյն հայ Համայնքի մշակութային ծրագիրները, որոնք պէտք է ապահովեն գիտական եւ մշակութային բարձր մակարդակ եւ լրջութիւն, ընդառաջելով համայն հայ Համայնքի մշակութային կարիքներուն:

Պէտք է նշել, որ շինարարութեան համաձայնագիրի աւարտին, ամբողջ բնակելի կառոյցը Միաբանութեան կը վերադառնայ օգտագործման կատարեալ վիճակով, որ այդ օրուընէ տարեկան պիտի ստանայ աւելի քան 2 500 000 Եւրոյի համարժէք գումար մը (2019ի ցուցանիշով): Նկատի պէտք է առնենք, որ տուեալ գործառութիւնը հնարաւորութիւն կու տայ Միութեան՝ գանձելու հողին արժէքէն աւելի մեծ գումար մը, ինչ որ այլապէս անսպասելի է:

Այս գործարքը հնարաւոր դարձաւ շնորհիւ անշարժ գոյքի մասնագէտներու արհեստավարժութեան, որ դիմեցին ıրանսական մեծագոյն նախաձեռնողներու եւ վարձակալներու որոնց վարկը եւ լրջութիւնը անսակարկելի է:

Այս ծրագրի իրականացման հետ կապուած բոլոր վարձատրութիւնները ıրանսական անշարժ գոյքի ոլորտին կողմէ ընդունուած կարգին համաձայն են եւ պիտի ստանձնուին շինարարներուն կողմէ եւ ոչ թէ Միաբանութեան:

Բազմաթիւ եղան այս ծրագրին հետ կապուած հակազդեցութիւնները, մերթ բուռն, որ կը հայե-լացնեն միաժամանակ Համայնքին կապուածութիւնը այս մեր պատմական ժառանգավայրին։ Հաւանօրէն բաւարար տեղեկութիւններու բացակայութիւնը եւ կամ նախապաշարումներ կրնան բացատրել նման կացութիւններ, որոնց մեկնաբանութիւնը անիմաստ եւ նպատակավրէպ կը նկատենք:

Պատրաստ ենք ընդունելու որեւէ տեղեկութեան խնդրանք:  Տրամադիր ենք նաեւ լսելու այլ ծրագիրներ, որ համապատասխանեն վերոնշեալ նպատակներուն եւ Միաբանութեան պայմաններուն։ Կրկնենք դարձեալ, որ ծրագրին յաջող ընացքը պիտի փրկէ պատմական կառոյցները, որոնք  պիտի կարենան հիւրընկալել Համայնքի մշակութային գործունէութիւնները:

ԴԻՒԱՆ ՄԽԻԹԱՀԵԱՆ ՄԻԱԲԱՆՈՒԹԵԱՆ

ՎԵՆԵՏԻԿ,

26 Յուլիս 2019

---------------------------------


Yuğrör sşğ hubı+zumrj Znğ Wuxu< kşğkg^ İşdğr İusndtl Sndğuışuz fuğcuğuzg yğmşlnd ndppndkşusç S.rkuğşuz Sruçuzndkşuz mnpst ağuıuğumndu, aupnğeuüğndkrdzg ağuıuğumşlt fşğ< mndıuw uwl suzğusuzindkrdzzşğ^ nğnz= jnwj mndıuz nğ mujndkrdzg rimuhti sıuanürv t! {Znğ Wuxu<´ mg üğt nğ =uzr sg ıuğrt r fşğ lnd,ndszşğ mg yzıxndtrz! Ecçu.ıuçuğ qu.npu, tğ zu.uhti jşpuihuzndkşuz auğrdğusumrz uxkrd sbumndu, ,ğuürğ sg nğ mg zmuındtğ luduünwz lnd,ndsg! Giı uwe ,ğuüğrz^ S.rkuğşuz Sruçuzndkşuz İşdğr mulndu,rz stm suirz fğuw huzenm sg şd ausucnpnfr iğuazşğnd ausulrğ sg hrır muxndjndtğ auindkuçşğ fuğqumulndkşusç^ szujşul suig hrır wuımujndtğ Jşpuihuzndkşuz ndindszuirğndkşuz mşeğnzr sg arszuğmndkşuz nd mğkumuz nd sbumndkuwrz ,ğuürğzşğnd rğuünğ,suz% ız+ğrzndkşusç ub.uğarm suizuütızşğnd! Uwi ,ğuürğg =upu=uhşızşğnd nd hubı+zumuz işpuzzşğnd auduzndkşuz ul uğcuzuju, tğ! Çuwj ,ğuürğg vrğuünğ,ndşjud Sruçuzndkşuz muğü sg uzeuszşğnd zşğ=rz gzeersndkşuz huıouxnf!

Işizşlnf Sruçuzndkşuz uzşl mujndkrdzg^ (ğuziri=+ U$ Huhg hubı+zr mnvşj Auwğ Lşdnz Uğ=$ Öt=rşuzg^ nğhtiör lnd,nds sg üızt İusndtl Sndğuışuz fuğcuğuzr uhuüuwrz^ zuşd Sruçuzndkşuz buğ=şğtz zşği ıuğrzşğt r fşğ buğndzumndnp ıuüzuhrz ausuğ!

Öt=rşuz İğçuöuz sr<njt sg r fşğ çuzumjndkrdzzşğ mg fuğt öuzuöuzzşğnd aşı^ çuwj^ nğ=uz nğ mg ışizşz=^ mg auimzuz= nğ uznğ ul ünğ,g buı ecnduğ t şd uğetz gzeersuerğzşğ imiu, şz çnpn=r quwz çuğqğujzşl Öt=rşuz İğçuöuzr ets! Wuwızr euğqu, t nğ Öt=rşuz İğçuöuzz ul m'ndöt jşpuihuzndkşuz auğrdğusşumr uxkrd sbumndu, fşğr ,ğuüğrz zsuz ,ğuürğ sg nğeşüğşl şd öuwz rğumuzujzşl znğ eşğumuıuğzşğnd sr<njnf! Çuwj^ {Znğ Wuxu<´r muğ,r=nf uwi ,ğuürğz ul endx hrır çuzuw krdğrsujndkrdzzşğnd!

Uwi çnlnğtz mg iıujndr uwz ıhudnğndkrdzg kt uwi uzüus ul muğşlr hrır vglluw mus buı ecnduğ hrır glluw buauüğürx çnlnğ mnpsşğndz ausuquwzndkrdzg iıuzul nd yğmuğuğ znğ lnd,nds sg üızşl İşdğr zbuzudnğ İusndtl Sndğuışuz fuğcuğuzr mulndu,rz uhuüuwrz ausuğ!


AUWUİIUZR ZU:UÜUARZ UWJŞLNDKRDZZ ND AUSUWZ

AUWNDKŞUZ NDPPŞUL MNVG

Աշխատանքային այցով Ֆրանսա գտնուող Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահ Արմէն Սար-գըսեան Փարիզի մէջ հանդիպում ունեցած է Վենետիկի Մխիթարեան միաբանութեան քահանայապետական պատուիրակ, Լեւոն արք. Զէքիեանի հետ: Անոնք խօսած են Մխիթարեան միաբանութեան գործունէութեան, այսօրուան դժուարութիւններուն եւ խնդիրներուն, յատկապէս Մխիթարեաններու Սեւրի «Սամուէլ Մուրատեան» վարժարանի ապագային վերաբերեալ։ Հանդիպումէն ետք՝ Հանրապետութեան նախագահն ու Սրբազանը այցելած են վարժարանը։

Մեծն Փարիզի «Ոսկէ եռանկիւն»-ին ճիշդ կեդրոնը գտնուող վարժարանին շէնքը, որ կը համարուի Սփիւռքի պատմութեան ամենէն խորհրդանշական հաստատութիւններէն մէկը, Մխիթարեաններու սեփականութիւնն է: Վարժարանը հիմնուած է 1834-ին Լուի-Ֆիլիփ թագաւորի հրամանով, ներկայ շէնքին մէջ սկսած է գործել 1928 թուականէն եւ կրթած է հայ պատանիներու եւ երիտասարդներու բազմաթիւ սերունդներ: Վերջին տարիներուն անիկա կանգնած է բազմաթիւ դժուարութիւններու առջեւ: Մխիթարեան միաբանութիւնը բաւարար միջոցներ չունի վերանորոգելու եւ իբրեւ մշակութային ու կրթական օճախ ծառայեցնելու ոչ բարւոք վիճակի մէջ գտնուող շէնքը: Միեւնոյն ժամանակ, հաշուի առնելով, որ անիկա ազգային հարստութիւն է, փորձ կը կատարուի գտնելու ճիշդ լուծումներ։

Նախագահ Սարգսեան շրջած է վարժարանի տարածքին մէջ, ծանօթացած՝ պայմաններուն: “Այսօր ինձ բախտ է վիճակուել գտնուել մեր ժողովրդի արժէքներից մէկի սրտում։ Ուզում եմ դիմել մեր բոլոր հայրենակիցներին՝ երբ գալիս էք Ֆրանսիա, Փարիզում կայ մի գեղեցիկ վայր՝ այս մանկավար-ժական կենտրոնը, որը երկու հարիւր տարուց աւելի ծառայել եւ շարունակում է ծառայել հայ ժողովրդին։ Ցանկացած հայ մարդու համար մեծ պատիւ է այստեղ գտնուել, գալ իր սեփական պատմութեանը, դրա ակունքներին ու արժէքներին ծանօթանալու։ Այս պալատի սենեակներից մէկում Տիտըրօն է մահացել։ Ֆրանսիայի կայսեր քարտէզագիտութեան ղեկավարի տունն է եղել։ Սա ıրանսիական եւ միաժամանակ նաեւ հայկական պատմութիւնն է։ Առիթ է նորից շնորհակալութիւն յայտնել Մխիթարեան միաբանութեանը, որ այս մեծ արժէքը պահել եւ պահպանել է ողջ ժողովրդի համար, ըսած է ՀՀ նախագահը։

Լեւոն արք. Զէքիեան ալ պատմական համարելով Հայաստանի նախագահին այցելութիւնը վարժարան, ըսած է. “Այսօր պատմական մեծ օր մըն է, որովհետեւ Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահը կşայցելէ Մխիթարեան այս պատմական վարժարանը՝ Սեւրի Սամուէլ Մուրատեան վարժարանը, որ սկզբնաբար հիմնուած է Փատովայի մէջ, յետոյ տեղափոխուած է Փարիզ եւ այս շէնքին մէջ սկսած է գործել 1928 թուականին։ Դպրոցը պարագաներու բերմամբ 1997 թուականին փակուած է։ Վարժարանը միջնակարգ, բարձրագոյն կրթութեան օրրան էր։ Այդ թուականէն ի վեր արտաքին տեսքը տակաւին բարւոք է, բայց ոչ այնքան՝ ներքին բաժինները։ Այստեղ գործած է միօրեայ վարժարան մը, ինչպէս է նաեւ Մխիթարեան շատ մը հաստատութիւններու պարագան՝ զանազան երկիրներու մէջ։ 2014 թուականին Հռոմի Ֆրանսիսքօ Ա. Պապի կողմէ ինծի պատասխանատւութիւն յանձնուեցաւ որ միաբանութեան ղեկը ստանձնեմ։ Şատ դժուար պայմաններու մէջ յանձն առի այդ գործը, որովհետեւ այս Մխիթարեան տունը իմ օրրանն է։ Երբ ես առարկեցի պատասխանատւութեան դժուարութեան նկատմամբ, ինծի ըսուեցաւ.- «Սրբազան ասիկա քու օրրանդ է, քու խանձարուրքդ է եւ չես կրնար ուրանալ, հետեւաբար պարտաւոր պիտի երթաս»։ Ընդունեցի։ Եւ որովհետեւ տարիքս յառաջացած է,- 76 տարեկան եմ,- չեմ կրնար եղածներով օրօրուիլ, խօսքերով օրօրուիլ, այլ պէտք է գործել։ Նախ կşուզեմ յայտարարել, որ մեր բոլոր Մխիթարեան հաստատութիւններուն մէջ վերանորոգման գործընթաց մը սկսած ենք, ուր հիմնական կարգ-բանին այն է որ պատմական մշակութային արժէք ներկայացնող շէնքերը բացարձակապէս վաճառքի առարկայ չեն եւ պարզ խօսքով՝ չեն ծախուիր։ Հետեւաբար Սեւրի վարժարանը՝ 13.500 քառակուսի մեթր տարածութեամբ ամբողջու-թեամբ կը մնայ Միաբանութեան կալուածը, որ անշուշտ բարոյապէս Հայութեան կալուածն է։ Կşուզեմ շեշտել, որ միշտ պէտք է զանազանել բարոյական եւ իրաւական հարթակները։ Բոլոր հայկական հարստութիւնները՝ Մատենադարանէն մինչեւ Երուսաղէմ, Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնէն մինչեւ Վենետիկ, այս բոլորը Հայութեան կալուածն է։ Բայց կայ իրաւական կարգ մը, կան իրաւասու մեծաւորներ, որոնք այդ պահուն ունին պատասխանատւութիւնը՝ մատակարարելու այդ կալուածները։ Հետեւաբար սա պահուս այստեղի կալուածը իմ կարծիքով՝ միջնակարգ բարձրագոյն դպրոցի առումով հնարաւոր չէ։

Խորհած եմ հոս միջազգային չափանիշով իր կերտած պատմութեան արժանի հայագիտական մեծ կեդրոն մը ստեղծել, որ ունենայ իր գիտահետազօտական բաժինը, ունենայ իր հանդիսաւորութեան բաժինը, ուր իւրաքանչիւր տարի պիտի կարողանանք նշել մեծ յոբելեանները։ Կարեւոր է ըսել, որ այստեղ պէտք է ուսումնասիրողներու համար հիւրընկալման վայր դարձնել։ Ունինք արդէն բաւական մեծ հայագիտական գրադարանի մը հնարաւորութեան խոստումներ։ Խոստում տուած անձերն ալ որոնք ինծի պէս յառաջացած տարիք ունին, կը սպասեն որ ժամ առաջ մեր ծրագրերը եզրակացութեան մը յանգին եւ անցնող 20-30 տարիներու նման չմնան օդէն կախուած։ Իսկ կալուածին ետեւի բաժնին մէջ կը խորհինք կառուցել հասութաբեր վայր մը։ Ասոր համար ունինք զանազան խօսակիցներ, որոնց հետ կրնանք գործել։ Միաժամանակ կşուզեմ յայտա-րարել, որ ժամանակը կարճ է եւ չեմ կրնար 5-6 տարի եւս սպասել, հետեւաբար յառաջիկայ ութ ամիսներու ընթացքին որեւէ կազմակերպութիւն, որեւէ հայկական հաստատութիւն, ոեւէ անհատ որ երեւան գայ եւ առաջարկէ ցարդ մեզի առաջարկուած պայմաններէն լաւագոյնը, մենք անմիջապէս բանակցութեան սեղան կը նստինք՝ քննարկելու պայմանները եւ յանգելու եզրակացութեան"։