ՆՈՐ
ԼՈՒՐԵՐ    ՅՈՒՇԱՏԵՏՐ     ԳԻՐՔԵՐ   ԱՐԽԻՒ   ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ     ՆԱՄԱԿ ԽՄԲԱԳՐՈՒԹԵԱՆ  
Share on Facebook Share on Twitter Share via e-mail
80. Տարի ՄԱՐԴԻԿ, ՈՐՈՆՔ ԱՆՑԱՆ ԿԵԱՆՔԻՍ ՄԷՋԷՆ-3

ԳԻՐՔ

Ausuwzuhuımşğ

?NĞNZUWR ŞĞTMNDUZ IRDŞULZŞĞG


Uxnp<uhuandkşuz Zu.uğuğndkşuz mnpst ?nğnzuwr suirz şğtm rğrmndz ağuıuğumndu, ındşulzşğg euğqşul wuğuçşğuçuğ lud trz^ çujr uzmt% nğ euğqşul suauju,zşğ muwrz! Gişz=% nğ fşğ<rz 24 cusşğnd gzkuj=rz 22 uzqşğ şdi rğşzj mşuz=g mnğizjndjrz! Stm +ğ uxu<^ uwi krdg 23 tğ! 29 Suwritz r fşğ ustz +ğ suauju,zşğndz krdg mg ıuğndçşğr 28r şd 22r sr<şd! ?rv vt uzbndbı^ çuwj ünzt ethr udşlr çuğqğ krdşğ suüljnds vmuw!

Fşğ<rz 24 cusşğnd gzkuj=rz 786 znğ arduze uğquzuüğndu, t^ uwi ul uwz=uz çuğqğ vr zmuındşğ muıuğndu, ktikşğnd krdrz aşı şkt çupeuındr! Uzbndbı ıumudrz buı aşxnd şz= ötğnwr s+ışjnp krdşğt! Rzvhti buışğ rğudusç m'gzeü,şz^ nğ=uz uışz nğ çnfuzeum ub.uğar st< ausuouğumg vuzaşıuzuw^ Kndğ=rnw st< ul ötğ+zşğnd fşğueuğq sg v'rğumuzuzuğ!

Uwzndauzeşğq rb.uzndkrdzzşğz nd Ürızumuzzşğnd :nğandğer uzeuszşğg uwi ındşulzşğg çuduğuğ zmuıu, şz =uzr nğ 1 Wndzri Şğmndbuçkrtz r fşğ kşkşdju, şz sr<njuxndszşğg^ çujndu, şz oubuğuzzşğz nd iğouğuzzşğg^ ıumudrz çuösukrd ünğ,uışprzşğ^ srzvşd rim kuzüuğuzzşğg^ rzvhti Inlsuhuavtr Huluıg^ =uzr nğ uwi ıuüzuhulrj +ğşğndz rim muz şpşğ çuösukrd aşıu=ğ=rğ uwjşlndzşğ!

Şkt aşxuışirlr muwuzzşğtz aupnğendu, lndğşğndz zuwrz=^ suğerm buı ndğu. şz nğ 1 Wndzritz uierz şğmrğg fşğueuğqu, t nğnb çzumuznzujndsr sg! Suğerm arsu =rv sg udşlr lud auimju, gllulnd şz kt nğ=u"z auoşlr t şpşğ çuğşmuszşğnd aşı =nf =nfr üul^ irğnf np<uündğndrl rğuğnd aşı^ vsıuanündrl rğuğnd s+ışzult^ işpsşl rğuğnd qşx=g^ ziırl oubuişpuzr sg bndğ< şd nğşdt uzhuışandkrdz vışizşl ihuişumzşğndz işpuz çşğu, ndışlr=zşğg ndışlnd st<^ şd eşx buı çuz! Arsu uwi çnlnğg nğnb cusuzumr sg ausuğ szuju, şz uzjşulr st<! Auğjz uwz t nğ vşz= ürışğ kt nğ=u#z t uwi {nğnb cusuzum´ gindu,g!

Suizuütızşğ nd sşmzuçuzzşğ mg wuwızşz nğ uimt fşğ< mşuz=g şğçş= hrır vglluw zu.mrzrz zsuz^ hrır fuğcndrz= znğ uhğşlumşğhr sg^ çuwj sşz= hrır ecnduğuzuz= auduıulnd uwi hzendsrz! Sşğ muğ,r=nf^ buı auduzumuz t nğ +ğ sg ?nğnzuz hrır snxjndr nd suğerm euğqşul hrır uhğrz uwzhti rzvhti m'uhğtrz ?nğnzuwtz uxu<!

X$


 

YUİIUÇUZ (TKARWT VTKRZ :*İŞJUD XU?TL IRZ?RZ

ND {AĞUZE IRZ?´ ARSZUĞMRZ PĞMNDU; İHUXZULRJ

 ZUSUMZŞĞND SUİRZ

Sıudnğumuzzşğ euıuhuğışjrz Xu=tl Irz=rz

ndpuğmndu, ihuxzulr=zşğg

Rzvhti uğetz aupnğeu, trz=^ {Um+i´r ihuzşul .sçuürğ Ağuze Irz=r uwğrz% Xu=tl Irz= nd {Ağuze Irz= arszuğm´r yuiıuçuzzşğg fşğ<rz +ğşğnd gzkuj=rz mg iıuzuz suanduz ihuxzulr=zşğnf lşjndz şl-zusumzşğ! İmröçg muğ,ndşjud nğ zusumzşğg ndpuğmndu, trz stm anürr mnpst şd uwe uzqz ul^ nğ Ünzruwtz tğ^ qşğçumulndşjud auğju=zzndkşuz ausuğ! Çuwj wuwızr euğqud nğ ihuxzulrj zusumzşğg pğmndu, şz ıuğçşğ uzqşğnd mnpst!

Uwihti şğmğnğe zusumr sg aşprzumz ul wuwızuçşğndşjud Rikuzhndlr st< şd euıuğuz auzndşlnf^ qşğçumulndşjud! Aupnğendşjud nğ Tğirz Hub=uz uzndznf muimu,şulg 30 Suwrirz ihuxzulrj zusum ndpuğmu, tğ {Ağuze Irz= Arszuğm´r auijtnf!

Rikuzhndlr Uhuanfndkşuz Iz+ğtzndkrdzg wuwıuğuğşj nğ wrbşul uzqg mğju, t rz=örz= üupızr huaşl şd bpkuwuqşd eğndkşusç ndpuğmşl uziınğuürğ zusumzşğ^ şğçşsz ihuxzulr=zşğnf^ şğçşsz ul ihuxzulrj zbuzzşğnf! Uwzhti mg kndr nğ uz Zu.uüuar auijtrz ul frğudnğumuz uğıuwuwındkrdzzşğ ndzşju, t rğ zusumzşğndz st<! Tğirz Hub=uz qşğçumulndu, t ihuxzulr=zşğ gzşlnd şd Zu.uüuar uzqg frğudnğşlnd wuzjuz=zşğnf!

{Ağuze Irz= Arszuğm´g 31 Suwrirz znğ zusum sg şdi iıujud! Arszuğmr yuiıuçuzzşğtz (tkarwt Vtkrz^ nğ zuşd şpu, tğ Ağuze Irz=r uzqzumuz yuiıuçuzg^ fşğ<rz eth=şğnd uxzvndkşusç auğjuöğnwj ındud {Hrwuztk´ muw=t<rz! Giı rğşz^ ktşd rğuduhua suğsrzzşğz nd rb.uzndkşuz zşğmuwujndjrvzşğ erışl mndıuz nğ zusumzşğg uzauıumuz çznwk ndzrz^ çuwj rz= nd Irz=r gzıuzr=g uwehti vşz .nğarğ$ zusumzşğg ndzrz üğşkt znwz çnfuzeumndkrdzg^ rzvhrirz ndztrz Ağuze Irz=r ihuzndkşztz uxu<% Ağuze Irz=rz ndppşul zusumzşğg! Vtkrzr .+i=şğndz ausuquwz^ wuxu<rmuwrz hrır çujuwuwındr uwz kt muimu,şulr şlşmığnzuwrz zusumzşğz nd gzmşğuwrz juzjşğnd st< gğu, üğuxndszşğg uğeş+= lşöndumuz^ .+işluqşdr^ nor nd zhuıumr uxndsnf muh sg ndzrz .ndsçr sg aşı şd uğeş+= ausuquwzşjndu, şz .ndsçr sg mnpst! {Uwi .ndsçr ünğ,u,u, lnöndzüzşğg^ .nğağeuzbuzzşğg^ mşp,uzndzzşğg srbı znwzz şz! Lğ<+ğtz htı= t aşıu=zzşl muimu,şulr usçnp< zusumuüğndkrdzz nd üğuxndszşğg! Srdi uhujnwjg nğ wuğqumndszşğg uzauıumuz çznwk vndzr^ uwz t nğ ihuxzulr=zşğg mg buğndzumndrz´^ giud (tkarwt Vtkrz!

Yuiıuçuzg bşbışj nğ wuğqumndszşğnd aşprzumzşğg rğşzj .röu.ndkrdzg mg iıuzuz uzhuıcşlrndkşuz öüujndstz nd huxumırv şd uışlufux uğıuwuwındkrdzzşğtz^ nğnz= uğetz üğşkt çzumuz şğşdnwkzşğnd fşğu,ndu, şz Kndğ=rnw st<!

Vtkrz =zzueuışj rb.uzndkrdzzşğg^ zbşlnf aşışdşulg$ {Ecçu.ıuçuğ rb.uzndkrdzzşğnd axşınğuçuzndkrdzg mg .ğu.ndit zsuz+ğrzum wuğqumndszşğz nd uışlndkşuz .+i=g! Uwi wuğqumndszşğg auiuğumndkşuz fğuw =upu=umuz ünğ,rvzşğnd mnpst ünğ,u,ndu, uışlndkşuz .+i=r jnlujndszşğz şz^ =uzr nğ =upu=umuz ünğ,rvzşğnd axşınğuçuzndkrdzg kt_ mg =u<ulşğt öuznz=^ kt uwe uzqşğnd s+ı mg qşdudnğt uwz gzmulndsg nğ hşındkrdzg hrır hubıhuzt örğşz= şd rğşz= hrır vhuıcndrz´!

Srdi mnpst 209 sıudnğumuzzşğ^ nğnzj sr<şd muz rğuduhubıhuzzşğ^ uğndşiıuütızşğ^ lğuüğnpzşğ nd =upu=umuz ünğ,rvzşğ^ ausuışp wuwıuğuğndkrdz sg ağuhuğumşlnf^ euıuhuğışjrz Xu=tl Irz=rz pğmndu, ihuxuzulrj zusumzşğg! Sıudnğumuzzşğg wuwızşjrz nğ rğşzj ausuğ uzgzendzşlr t uwz auimujndkrdzz nd uwz auiuğumuğüg^ nğ yn=ğ şğu.uzşğg mg sş,jzt nğhti suğeuihuz! Erışl ığndşjud nğ zsuz+ğrzum çşdşxujndsg n_v stmndz +ündı hrır çşğt^ uwe lşöndr nd fuğ=uü,r hubıhuzzşğg htı= t auimzuz nğ rğşz= znwzhti huxumındsr huıoux mg euxzuz! {Mg zmuışz= nğ fşğ<şği rğşğuwu<nğe mşğhnf iueğrv wuğqumndszşğ mg huıuarz! Uwi wuğqumndszşğg uzauıumuz çznwk vndzrz nd mg izndjndrz .+i=şğt^ nğnzj fğtc nd uışlndkrdz mg huğndzumşz! Uwe .+i=şğg uzhuıui.uzuınd mşğhnf mg ünğ,u,ndrz nd mg ıuğu,ndrz luwz öuzündu,zşğnd st<! Lşönd şd fuğ=uür, sg^ nğnz= .ığumuzndkrdz mg iışp,şz auiuğumndkşuz st<^ fzuiuçşğ nd huxumırv şz! Cnpnfndğeg ousçuğzşğnd şd .ndsçşğnd mg çuczşz^ mg youjzşz suğenj sr<şd wuğuçşğndkrdzzşğg! Mnv m'ndppşz= nğ ağucuğr= uwehrir fuğ=uü,t^ Kndğ=rnw çnlnğ auwğşzumrjzşğg ausuauduiuğ rğudndz=zşğ ndzrz´^ bşbışjrz sıudnğumuzzşğg!


GİI FUĞVUHŞI YUBRZŞUZRZ%

RĞUFROUMG MG BUĞNDZUMT UAUÜZUZUL

Şğtm uğquzuüğndşjud fuğumumrğzşğnd

usşzuçuğqğ krdg% 517 arduze


?nğnzu cuağr fuğumr aşı muhndu, rğufroumg mg buğndzumt uauüzuzul Auwuiıuzr st<! Uwi suirz 2 Wndzrirz^ huğtıuıuz zriıtz şı= muwuju, oşhuöğnwjr gzkujrz wuwıuğuğşj Auwuiıuzr Fuğvuhşı Zrmnl Yubrzşuz! Giı rğşz^ arszumuz auğjg^ nğ mg ,uür^ aşışdşulz t% rzvnd uwi ustzg sşör aşı ışpr m'ndzşzuw$ {Şi m'ndöşs uzüus sg şdi mğmzşl^ nğ usşzusş, auğjg aumu-ausuouğumuwrz muznzzşğndz huahuzndkrdzz t! Sşz= ausnöndu, şz= nğ şkt muznzzşğg huahuzndrz^ fuğumg hrır znduör´^ zbşj Zrmnl Yubrzşuz!

Sşğ rb.uzndkşuz ,uündszuçuzndkrdzg^ giı tndkşuz^ uwi rğufroumrz st< sşör ets m'ub.uır^ wuwıuğuğşj Fuğvuhşıg^ zbşlnf nğ Auwuiıuzr st< 2018tz şı= fu.r skznlnğıg ötğnwuju, t^ çuwj uınğ yn.uğtz +ğrzuhuandkşuz skznlnğıg eşx huıbuo uiırouzr vt auiu,!

Şğtmnduw ındşulzşğnf^ suaujuz 19 uzqşğ şd uğquzuüğndşjuz 517 znğ huğuüuzşğ! Uhu=rzu, şz 25 uzqşğ^ rim çujuiumuz =zzndkrdzzşğnd krdg auiud 732r!

Auiıuındu, huğuüuzşğnd gzeauzndğ krdg 10$009 t^ uhu=rzu,zşğndzg% 3427! Uhu=rzsuz gzkuj=rz st< şpnp fuğumndu,zşğndz krdg 6368 t^ rim muıuğndu, =zzndkrdzzşğnd gzeauzndğ krdg% 59$917! Srzvşd 2 Wndzri 20203 Auwuiıuzr st< {?nğnzu´ cuağnf suauju,zşğndz krdg 158 t!

Suwri usinduz gzkuj=rz fuğumndu,zşğndz krdg% Suğı usinduz krdr çupeuısusç udşlju, t 13 uzüusnf! Srdi mnpst^ Uğju.r st< auiıuındu, şz ?nğnzu cuağnf fuğumndu,zşğnd gzeauzndğ 46 huğuüuzşğ^ nğnzjst 26g çndcndu, şz!

Uğju.r st< gzeauzndğ =zzndkşuz şzkuğmndu, şz 926 uzqşğ^ muz 100 sşmndiujndu, uzqşğ^ şd ?nğnzu cuağnf fuğumndu,zşğnd 3 znğ huğuüuzşğ!

101USŞUW MRZG {?NĞNZU´TZ ÇNDCNDŞJUD ŞD

ENDĞİ ŞMUD ARDUZEUZNJTZ

Şğşduzr İndğç Üğrünğ Lndiudnğrv çcbmumuz mşeğnztz endği şmu, t 101 usşuw ıuğşj susrm sg^ nğ fuğumndu, tğ =nğnzuwtz!

1919 kndumuzr ,zndze Zuöuzr İrsnzşuz 16 Suwrirz Znğ= kupusuir auzüiışuz ındztz ışpuyn.ndu, tğ İndğç Üğrünğ Lndiudnğrv çcbmumuz mşeğnz! Aşıuö+ındkrdzzşğnd uğerdz=nf u.ınğnbndu, tğ {?nğnzu´ cuağuwrz arduzendkrdz% şğmmnpsuzr kn=uçnğçnf! Froumg üzuauındu, tğ ,uzğ% aubndr uxzşlnf zuşd ıuğr=g!

Stm buçuktz udşlr uz euğsuzndu, tğ .ıujşul çuczrz st<^ iıuju, tğ eşpşğ^ wşınw uxnp<ndkşuz nğnbumr muwndzujndstz şı= ışpuyn.ndu, tğ auzüiışuz ıuz çndcuğuz% çndcndsg buğndzumşlnd! Çndcsuz uduğırz =zzndkşuz mğmzumr çujuiumuz huıui.uztz şı= Zuöuzr İrsnzşuz lruğct= çndcndu, endği şmu, t!


ÇZUMUZNZUJNDS% UZÇZUMUZ SR>NJUXNDSZŞĞN#F$$$


Kndğ=ru ?nğnzuwr ausuouğumr iuasuzuyumndszşğg sşpsujzşlt şı= 1 Wndzrirz uzjud mşuz=g uiırouzuçuğ çzumuznzujzşlnd ünğ,gzkujrz! Ünğ,uışprzşğz nd uxşdındğr mşeğnzzşğg^ iğouğuzzşğz nd oubuğuzzşğg çujndşjuz^ suğerm imiuz musuj musuj fşğueuxzul uwz +ğşğndz^ nğnz= çzumuz trz ?nğnzuwr ausuouğumtz uxu<! Şxusişuw zu.uöündbumuz sr<njuxndszşğndz fşğ< ığndşjud uwlşdi^ çuwj uwz huımşğzşğg nğnz= şğmnd +ğt r fşğ ırğumuz şz suzudu_ze Rikuzhndlr st<^ luduışindkrdz vşz zşğbzvşğ uxnp<uhuandkşuz nlnğır suizuütızşğndz şd çnlnğ uznzj^ nğnz= çudumuz ıuxuhşjuz ausuouğumr huıouxnf! Şğmnd +ğt r fşğ sş, hnpnıuzşğnd şd ynpnjzşğnd st< muğ,şi kt suğemuwrz aşpşp sg muw^ +k+hrdizşğnd şd srdi yn.ueğusr<njzşğnd st< gzmşğuwrz aşxudnğndkrdzg huaşlnd ağuauzüg nızumn. şpu, t^ Rikr=lul hnpnıuz nğ üşğ=upu=r ustztz suğeubuı fuwğşğtz stmz t^ mg wnğer uz+ğrzum çuösndkrdzzşğnf şd r_zv sşp= nğ suğenjst buışğ ersum vşz mğşğ^ ndğ szuj aşxudnğndkrdz huaşlg mus su=ğndkşuz auğjg!

Rikuzhndlr st< şğkşdşmg fşğueuğqud uwz znwz froumrz^ nğ muğ şğmnd=ndmti usri uxu<! Ethr musndğ<zşğ ıuznp ousçuzşğnd st< .onpndszşğg uz.ndiuyşlr euğquz! *k+hrdizşğnd st< ktşd muğü sg ndpşdnğzşğ m'uöeuğuğtrz nğ krdg çuğqğ t^ uwzndauzeşğq^ uznzj uwe zu.uöündbujndszşğndz umuz< ındnp vmuğ! Znwzz tğ zuşd srzrhrdizşğnd huğuüuz^ niırmuzzşğ ındüuz= mg üğtrz^ çuwj srzrhrdizşğg euğqşu_l lşjndz trz nd suğerm ul snxju, trz arduzendkrdzg^ nğ ıumudrz usri sg uxu< sua mg iyxtğ bndğ<çnlnğg!

Qmznğindkşuz irğuauğzşğg lşjndjrz rğşzj enwlşğg şd fşğimiuz rğşzj irğnpumuz öçupndsrz^ znwzhti snxzulnf çnlnğ öündbndkrdzzşğnd suirz!

Rim rzv nğ ustztz =zzueuışlrz tğ^ wuwızr euğqud nğ ausuouğumr +ğşğndz^ şğç buışğ m'gitrz nğ ,nfşğnd <ndğg su=ğndşjud nd =upu=g imiud bndzv uxzşl^ rğufroumg znwzg vtğ Hni)nğr ausuğ! İndönğe sg zmuğuauzu, t zşpndjr wuıumg ndğ mg ışizndtrz auöuğudnğ ersumzşğ şd stm uzüus ünğ,u,şlnd ausuğ zu.uışindu, qşxznjzşğ^ uwirz=z suğörm öluju, trz ersumzşğg upçusuz zşışlnd şd ustztz wuğsuğ fuwğg zmuıu, trz Rikuzhndlr ünauğ% Hni)nğr <ndğşğg!


SUWRİRZ 21 MRZ

İHUZZNDU; T KNDĞ?RNW ST>


{Fşğ< ıul mrzşğnd ihuzndkrdzzşğndz´ uzndznf auğkumg^ nğ ünğ,ndztndkrdz mg ıuzr Kndğ=rnw st<^ öşmndjnds sg ağuhuğumşj^ wuwızşlnf nğ Suwrirz ihuzzndu, şz 21 mrzşğ^ 18 mrzşğ ul suauju, wuwızuçşğndu, şz muimu,şlr huwsuzzşğnd ıum!

Giı ışpşmndkrdzzşğnd^ mg buğndzumndrz suzmuhp,ndkşuz nd işxuwrz çxzndkşuz eth=şğg!

Uğquzuüğndşjud nğ ihuzndkşuz 21 eth=şğtz 17g ışpr ndzşju, t uz,uz+k buğcuxrkzşğnf! İhuzndkrdzzşğtz 3g huıuau, şz gzmşğuwrz .zerğzşğnd şzkuanpr fğuw! Mrzşğtz 11g ihuzzndu, şz ağuötznf^ 7g% eubnwznf!

MUĞ* YUWLUZ$-

{MUĞHRİ ÖU?UĞŞUZR UZNDZNF SĞJUBUĞ?´


Kndğ=rnw uxuihşlumuz suğörmzşğtz stmz tğ auwuöür Muğhri Öu=uğşuz nğ ,uz+k tğ {şğmukt çxndzj=´ uzndznf şd nğ suauju, tğ 2020r uxu<rz +ğşğndz% 25 Wndznduğrz! Muğhri Öu=uğşuzr suatz =uzr sg +ğ fşğ<^ At-It-Ytjr auw şğşiyn.uz Muğ+ Yuwluz auğjuürğ ndpuğmu, tğ Şğrıuiuğendkşuz nd Suğöuz=r Zu.uğuğ Stastı-Sndauğğts ?uiuh+plndrz! Wrbşjzşlt şı= nğ Muğhri Öu=uğşuz sş, wu<npndkrdzzşğ nd muğşdnğ uduze ndztğ suğöumuz nlnğıt zşği^ Yuwluz auğjndju, tğ kt Öu=uğşuzr uzndzg uhğşjzşlnd ausuğ ,ğuürğzşğ hrır sbumndtr#z kt nv^ uznğ uzndznf hrır uznduzumnvndtğ suğöuausulrğ sg mus suğöuiğua sg!

Zu.uğuğg huıui.uzu, t Muğ+ Yuwluzrz^ wuwızşlnf nğ Muğhri Öu=uğşuzr uzndzg hrır ığndr sğjubuğ=r sg^ üulnf suğöuausulrğ sg mus suğöuiğua sg Muğhri Öu=uğşuzr uzndznf mnvşlnd uxu<uğmrz^ uwe auğjg ıumudrz vt uğcşdnğndu,!

Muğ+ Yuwluz şğtm uwi ktsuwr bndğ< lndiuçuzndkrdz sg gğud^ zbşlnf nğ uöüuwrz suğörm Muğhri Öu=uğşuzr wrbuıumg wudşğcujzşlnd mus uznğ suğöumuz wu<npndkrdzzşğg yuxuçuznp nğşdt öuğüujnds vt uğquzuüğndu, ıumudrz!

{Muğhri Öu=uğşuz şpu, t Otsul ?usuogr uzqzumuz suğörmg! ?usuogr uzndznf suğöueubı sg muw^ çuwj Muğhri Öu=uğşuz^ önğ {uxuihşl´ mg zmuıtrz^ uwehrir huırdr vt uğcuzuju,´^ giu, t Yuwluz^ ağuhuğumşlnf zuşd Zu.uğuğ ?uiuh+plndr iınğuüğndkşusç şmu, zusumg$ {Nğnbndu, t nğ mxyusuğır sğjubuğ= sg uznduzumnvndr Muğhri Öu=uğşuzr uzndznf^ üulnf suğöuiğua sg uznğ uzndznf mnvşlnd uxu<uğmrz^ uwe ktsuwr bndğ< =zuğmndszşğg mg buğndzumndrz´!


SNXUJNDSR VIUL MUĞHRİ ÖU?UĞŞUZR UZNDZG

Üğşj X$ A$

Bznğaumul şz= At-It-Ytt Irwuğhu=gğr şğşiyn.uz Muğ+ Yuwluzrz^ nğ uwi +ğşğndz +ğumuğür çşğud ışprz auğj sg! Uz Sbumnwkr nd Suğöuz=r Zu.uğuğrz ersnds muıuğşj^ uxu<uğmşlnf nğ suğöumuz sğjubuğ= sg muösumşğhndr auzündjşul zbuzudnğ mxyusuğırm Muğhri Öu=uğşuzr uzndznf^ zuşd Muğhri Öu=uğşuzr uzndznf smğındr suğöumuz arszuğm sg^ uwi mşğhnf wudşğcuzuw uzndzg stmnd sg^ nğ şğmuğ ıuğrzşğ Kndğ=rnw huırd çşğud sr<uöüuwrz suğöub.uğar st< rğ uğquzuüğu, u.nwşzndkrdzzşğnf nd wupkuzumzşğnf! Rzvhti erışl ındşğ t Muğ+ Yuwluz^ Muğhri Öu=uğşuzr mnpst suğöndu, suğörmzşğnd rim uzndzg wudşğcuju, t^ çuwj Muğhri Öu=uğşuzr uzndzg wudşğcujzşlnd suirz sıu,np vmuw!

Suğöumuz Zu.uğuğg Muğ+ Yuwluzrz huıui.uzu, t nğ uğetz nğnbndşjud suğöumuz sğjubuğ= sg muösumşhşl^ rim arszuğm sg uwe uzndznf smğışlnd uxu<uğmrz suirz  hrır sıu,ndr! Lud! Wndiuz= nd supkşz= nğ huıui.uzuındzşğg şğmuğ vşz sıu,şğ nd eğumuz nğnbnds sg m'gzendzrz!

İu fşğ<rz şğmnd buçukzşğnd gzkuj=rz sşğ şğmnd şmşpşjrzşğndz fğuw yn=ğ rim glluw wuğqumnds ünğ,ndşjud^ Ağuze Irz= Arszuğmr ıtğşğndz auijtrz ul şğmnd uzüus suanduz ihuxzulr= pğmndşjud! Ktşd uwi judulr qşxzuğmzşğndz aşprzumzşğg uzsr<uhti qşğçumulndşjuz^ çuwj uırmu vr kşkşdjzşğ huıuau,zşğndz lğ<ndkrdzg! Şğmğrz st< ıumudrz muz luwz bğ<uzumzşğ nğnz= uzauzüiındkrdzzşğ ndzrz auwmumuz arszuğmzşğnd mus uzndzzşğnd zmuısusç^ aumuxum nğ şğmğr rb.uzndkrdzzşğg eğumuz mşjndu,= ndzrz yn=ğusuizndkrdzzşğnd^ zuşd auwşğnd auzeth nd aumuxum nğ cusuzum ux cusuzum kğ=uauw suğe sg mg wuwızndr sr<uöüuwrz üşızr fğuw Kndğ=rnw uzndznf wu<npndkrdz sg uğquzuüğşlnd nd Kndğ=rnw eğ+bumg çuğqğujzşlnd ausuğ!

N"f ürıt^ rğ mşuz=rz st< =uzr uzüus Kndğ=rnw huırd çşğud Muğhri Öu=uğşuz şd srlrnzudnğ suğöuitğzşğnd irğjzşl ındud rğ uzndzz nd sumuzndzg! Arsu uğeuğ vt nğ uwi=uz bndı snxjndr uwe uzndzg! Muğ+ Yuwluz uğeuğndkrdz m'gzt irğşlr Muğhri Öu=uğşuzr wrbuıumrz şd brzrv uxu<uğm sg mg çşğt! Supkşz= nğ uz bndınf rğumuzuju, ışizt rğ uxu<uğmg!


Lrçuzuzşuz şd sr<uöüuwrz +ğuürğ - wuındm {Suğsuğu´ +ğukşğkrz

*ĞNDUZ AŞI - 31

UB:UĞAG ŞD SŞZ?% SŞĞ ÇUÖNDS ANÜŞĞNF-JUDŞĞNF

Üğşj WUMNÇ IRDZŞUWŞUZ


Աշտարակցիները այսօր առաւօտ իրաւունք ունէին շատ կանուխ  արթննալու՝ իրենց գրական յուշերու հանդերէն ու հովիտներէն կանչելու «Սօս Եւ Վարդիթեր», «Կռուածաղիկ», «Հացի Խնդիր», «Ցեցեր», «Բղդէ», «Սկիզբն Երկանց», «Յունօ» վէպերուն, «Ադամայ Մութը», «Շատերից Մէկը», «Աքցազչին», «Միքէլ Ազենց Աբդուլը», «Մեր Խեչօն», «Օրը Կիրակի Է, Երազը՝ Սուտ», «Գիւղական Խանութպան», «Վարդի Իւղը՝ Մահադեղ», «Բուլի-Բուլի» եւ այլ պատմուածքներուն ու զրոյցներուն, «Յուշիկներ» ինքնակենսագրական պատումներուն, «Հայ Վարժապետը» վիպակին ազգայնաշունչ-հայրենաշունչ համաստեղութիւնը:

Իրաւունք ունէին, վասնզի Աշտարակ գիւղի (այժմ՝ քաղաք) անունը մեր գրականութեան մէջ պարագրկող ու ընթերցողի յառաջակարկառ հիացումին բարձրացնող, հպարտութեան պատուանդանին կանգնեցնող Պերճ Պռօշեան (Յովհաննէս Տէր Առաքելեան՝ աւազանի անունով, Աշտարակ, 3 Յունիս 1837 – Պաքու, 23 Նոյեմբեր 1907, թաղուած Խոջիվանքի Հայոց պանթէոն, Թիֆթիս), լուսաբացէն առաջ, աղջամուղջին իսկ մէջէն ճեղքեր էր իր սիրակարօտ սեւեռումները Աշտարակ քաղաքի ամբողջ համայնապատկերին վրայ, հայրենի ժողովուրդին աւետելու, այսօր, 3 Յունիսին, իր ծննդեան 183-ամեակը:

Բերէք եւ միաձուլէք Խաչատուր Աբովեանի «Վէրք Հայաստանի» հրաշակերտ դիւցազնավէպի միտքի ու սիրտի տրոփներուն անդնդախոյզ  վէրքերը, վէրքերուն հայրենահունչ հառաչները, ապա ուք պիտի գտնէք նոյն տառապանքէն ծնած ու սնած «Սօս Եւ Վարդիթեր»ը  Պերճ Պռօշեանի, պռօշեանակա՛ն ինքնատպութեամբ սակայն:

Թիֆլիսի Ներսիսեան դպրոցի դեռ աշակերտ, Պերճ Պռօշեան ձեռք կը ձգէ Աբովեանի «Վէրք Հայաստանի»ն եւ կը յափշտակուի վէպին ընթերցմամբ: Ասիկա ապագայ վիպասան Պռօշեանի երկրորդ հանդիպումը կ'ըլլայ Աբովեանի հետ: Առաջինը՝ իր ուսանողական տարիներուն էր, 1845-ին, երբ իր ծննդավայրի Շապուհ Շահնազարեանի տէրթոդիկեան դպրոց այցի էր եկած Աբովեան, որ տեսուչին առաջարկով դասարանին մէջ կը գնահատէ յառաջադէմ փոքրիկն Յովհաննէսը, կարծէք իր օրհնանքը տալով ապագայ վիպագիր Պերճ Պռօշեանի տաղանդին:

Յետագային, 1860-ին, 23 տարեկանին, Պռօշեան երբ հրատարակութեան կը յանձնէ իր առաջին վէպը՝ «Սօս Եւ Վարդիթեր»ը, կը բացայայտէ, թէ իր սոյն վէպը ծնած է «Վէրք Հայաստանի»ի մայր երակէն, անոր հարազատ յուզումներուն աղբիւրէն, հանդիսանալով արեւելահայ վիպագրութեան ազգայնական-հայրենասիրական շունչով, իրապաշտ հայեացքներով պայքարուն ոգիի կենդանութիւն բերող առաջին վէպերէն մին:

19-րդ դարու բանաստեղծ եւ հայ քննադատական միտքի մեծ երախտաւոր Միքայէլ Նալպանտեան, ի թիւս այլ աշխատութիւններու, ծաւալուն աշխատութեամբ մը անդրադարձած է նաեւ Պերճ Պռօշեանի «Սօս Եւ Վարդիթեր» վէպին՝ «Կրիտիկա. Սօս Եւ Վարդիթեր» խորագրի տակ: Նալպանտեան թէեւ ցոյց կու տայ անոր մէջ գտած շատ մը հակասութիւնները, թերութիւնները, թոյլ կողմերը, սակայն միաժամանակ կը գնահատէ այն արժանիքները, որոնք կ'արտացոլացնեն իրապաշտ վիպասանին երկնատուր տաղանդը անոր երախայրիքին մէջ:

Վէպը՝ որ կը պատմէ Սօս եւ Վարդիթեր՝ գիւղական երկու պատանիներու ողբերգական սիրոյ պատմութիւնը, կառուցուած է ոչ թէ որպէս ընտանեկան տրամա, այլ ժողովրդական կեանքի ողբերգութիւն: Վէպին մէջ Պռօշեան դրամի աւերիչ ազդեցութիւնը կը ներկայացնէ այնպիսի ուժով, ուր պարզ կը դառնայ, որ ազգային-հասարակական կեանքի մէջ բոյն դրած այդ ցեցը քիչ-քիչ կրծելով՝ իրեն կ'ենթարկէ կեանքի կառավարումը բոլոր ոլորտներէ ներս, ի վերջոյ անիկա դառնալով չարիք: 1880-ին լոյս տեսած «Հացի Խնդիր» վէպի հրատարակութենէն ինը տարի ետք, բնական է որ Պռօշեան իր «Ցեցեր» (1889) վէպին մէջ ընդլայնելով աղեղը քննադատութեան նետին, այս անգամ թիրախ դարձնէր ընկերութեան մէջ բոյն դրած արիւնկզակ ցեցերու դիրքերը՝ նիւթը ներդաշնակելով ու կարգաւորելով Սոնէի ու Սամփսոնի միջեւ սիրոյ պատմութեամբ: Այստեղ ցեցապետը Բալասան աղան է, որ «ունի փող եւ ուրեմն՝ իրաւունք», ամէնուրեք իր թելադրութիւններն ու բռնութիւնը տարածելու:

Արդարեւ, Քորոնայի սա օրերու ծանր ճնշող իրավիճակի մէջ, Հայաստանի ժողովուրդը՝ ընդհանրապէս, աշտարակցիներ՝ մասնաւորապէս, այսօր կոտրտելով պատրանքի շուայտոտ շղթան, իրաւունք ունին ղօղանջներու պէս բարձրաձայն հնչեցնելու բանաստեղծ Վահրամ Ալազանի (1903-1966) այն բանաստեղծութիւնը՝ «Աշտարակ», որ տարիներով հայ ուսանողութեան մէջ եւ մասնաւորապէս հայ երգացանկին վրայ ոգեւորիչ կանչ եղաւ ու հպարտութիւն առթող երգ, շատ յաճախ երգուած եւ մինչեւ այսօր սիրուած ու փնտռուած՝ ոչ միայն Հայաստանէն ներս, այլեւ Սփիւռքի տարածքին, յատկապէս առինքնող ու հմայիչ կատարողութեամբը հայրենի բազմավաստակ ժողովրդական արտիստ, էսդրատային աննման մեներգչուհի Ռաիսա Մկրտչեանի.-        

       

Հպա՜րտ նստած ժայռերի յաւերժական սեղանին,

Որդիներին քաջագործ, աղջիկներով գեղանի,

Իմ Հայաստան աշխարհի շողշողացող անգին ակ,

Ծիծեռնակի ուրա՜խ բոյն՝ Դոդոխեանի Աշտարակ:


Հենց այս դարը քո պայծառ ապագան է քեզ նշում,

Մասիս սարը մեր փառքի հին արձանն է մշուշում,

Գովքդ ասող երգիչը՝ Քասախ գետը ոտքիդ տակ,

Ուրախութեա՜ն լի սեղան՝ Պռօշեանի Աշտարակ:


Քո խաղողի ողկոյզում ես զգում եմ խինդը մեր,

Մեր հայկական անպարփակ, համայնական սի՜րտը մեծ,

Ստեղծագործ ու ճարտար, աշխատանքի ժիր փեթակ,

Երջանկութեա՜ն օրօրան՝ Շահազիզի Աշտարակ:


Տո՛ւր երգերիս նոր թեւեր, տո՛ւր երանգներ քո բախտից,

Տո՛ւր մի ողկոյզ, մի բաժակ՝ այգիներից դրախտիդ,

Որպէս որդի ընդունիր քո հիւրընկալ յարկի տակ,

Երգիչների՜ հայրենիք՝ Ալազանի Աշտարակ:


Բազմակողմանի տաղանդով օժտուած Պերճ Պռօշեան մշակած է նաեւ թատերգութիւնը՝ հանդիսանալով այդ սեռի մշակման ռահվիրաներէն մեր գրականութեան մէջ, թեւ ու թիկունք ըլլալով Գաբրիէլ Սունդուկեանին: Հետեւաբար, իրմէ մեզի հասած «Աղասի» եւ «Բամպակ Առնող» երկերը կը վկայեն իրողութիւնը գրական այդ սեռին մէջ:

Նուազ արժէքաւոր չէ իր թարգմանական բերքը: Պռօշեան իր թարգմանիչի հմտութիւնը դրսեւորած է նաեւ Լեւ Թոլսթոյի «Մանկութիւն Եւ Պատանեկութիւն», Չարլզ Տիքընզի «Տէյվիտ Քոփըրֆիլտ», Նիքոլայ Կոկոլի «Ամուսնութիւն» եւ այլ օտար հեղինակներու գործերու թարգմանութեանց ընդմէջէն: Ու այս բոլորին հետ, կարելի՞ է մոռնալ Արագածոտնի մարզի Աշտարակ գիւղին մէջ 1948-էն ի վեր մեծ վիպասանի անուամբ գործող եւ բիւրաւոր այցելուներ ընդունող տուն-թանգարանը: Բաց աստի՝ իր անունով գոյութիւն ունեցող փողոցներն ու դպրոցները՝ Երեւանի, Հայաստանի եւ Արցախի ամբողջ տարածքին:  

Պերճ Պռօշեանի «կարապի երգը» հանդիսացաւ «Հայ Վարժապետը» վիպակը, որ անծանօթ մնաց հայ բանասիրութեան, կամ քիչ մը հեռու՝ գրական սեւեռումէ ու լուսարձակներէ: Անիկա ոչ միայն այժմէական ու հրատապ է իր նիւթով ու այնտեղ ներկայացուած տիպարներով, այլ կարելի է համարել գրողին փառապսակը՝ դասակարգային պայքարի հոն ցցուն կողմերով, աղքատին ու հարուստին, իրաւատիրոջ ու անիրաւ մարդուն միջեւ տեղի ունեցող առօրեայ բախումներու պատկերներով, որոնք կը թակեն Հայ դպրոցին, անոր դաստիարակչական կենսական դերին հանդէպ մեր ժողովուրդին մէջ կապարի ծանրութեամբ նստած անհոգութիւնը, հայերէն լեզուին նկատմամբ աղաներու անփութութիւնը: Ի վերջոյ հայ սերունդները նետելու գիրկը օտարացումի, յետո՜յ ալ «ցաւելո՜ւ-ողբալո՜ւ», որ «կարելի չեղա՜ւ փրկել Հայ դպրոցը, կարելի չեղաւ Հայ աշակերտին ջամբել հայերէն լեզու եւ հայոց պատմութիւն...»:

Եթէ Քորոնայի տարածման եւ այլ պատճառներով հայ դպրոցներու փակման ականջալուր եղանք Լիբանանի մէջ վերջին շրջանին, Քորոնայի աղէտէն 15 տարի առաջ՝ 2005-ի Յունիսի այս օրերուն, Հայ դպրոցի եւ Հայ ուսանողի փառքի օրերուն, Կիպրոսի մէջ ինչո՞ւ անարդարօրէն փակուեցաւ 80-ամեայ մեծավաստակ Մելգոնեան Կրթական Հաստատութիւնը, քանի մը տարի առաջ ալ՝ Լոս Անճելըսի «Արշակ Տիգրանեան» վարժարանը...:

Մեր անզուգական Սիամանթօն կը սիրէր յաճախ ըսել. «Կ'աշտարակուիմ թախիծներովս եւ յուզումներովս այս գիշեր...»:

Պերճ Պռօշեանի ծննդավայր Աշտարակը, Վահրամ Ալազանի «Աշտարակ» քերթուածը, Սիամանթոյի «աշտարակուող թախիծները...» այսօր մինչեւ ո՜ր բարձունքները տարին մեր յուզումնառատ, հոգերով-ցաւերով լեցուն ներաշխարհը...:          

       

«ԾԱՂԻԿ» Գրական Ազգային հանդէս – Պէյրութ

dzaghig2004@yahoo.com    


© NorMARMARA 2001 - 2020
Share on Facebook Share on Twitter Share via e-mail

03.06.2020